Studium źródłoznawcze Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza

Autorka: Hanna Rajfura

Rok wydania: 2025

Liczba stron: 532

Okładka: miękka

Format: 17,0 cm x 24,0 cm

Prezentowana publikacja to pierwsze całościowe opracowanie Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza (zm. 1480) – jednego z najwybitniejszych historyków polskiego średniowiecza. Autorka monografii analizuje zarówno treść i formę źródła, jak i jego tradycję rękopiśmienną z XV–XVII wieku, ukazując dzieło jako świadectwo pamięci historycznej Długosza. Książka pogłębia wiedzę o warsztacie pisarskim kronikarza oraz podejmuje nowatorską próbę zastosowania badań nad pamięcią w studiach nad epokami dawnymi. 

(opis wydawcy)

Spis treści:

Wstęp /9
Uwagi wprowadzające /9
Stan badań /12
Cel pracy /22
Podstawa źródłowa /23
Metoda badawcza, zastosowana terminologia i konstrukcja pracy /25
Autor Katalogu i jego adresat /34
Podziękowania /50

ROZDZIAŁ 1. Tradycja rękopiśmienna Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza /52
1.1. Przekazy zachowane /54
1.1.1. Rękopis BOss. 619/I (tzw. T) /54
1.1.2. Rękopis BN BOZ 5 (tzw. Z), MSPL 125 /70
1.1.3. Rękopis BN BOZ 106 (tzw. N) /90
1.1.4. Rękopis BCzart. 3659 I (tzw. C)  /97
1.1.5 Rękopis RA Skoklost. E 8819 (tzw. R) /105
1.2. Wiadomości o przekazach niezachowanych /116
1.2.1. Rękopis (daw. BN) Lat.F.ch.IV.112 /116
1.2.2. Rękopis (daw. BN) Różnojęz.F.ch.IV.138 /118
1.2.3. Rękopis (daw. BN) BOZ 133 /121
1.2.4. Sprawa dyskusyjna: kodeks Kromera/Tretera /122
1.2.5. Sprawa dyskusyjna: rękopisy scharakteryzowane przez Jana Daniela Janockiego /127
1.3. Tekst zachowany w przekazach Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza /132
1.4. Funkcjonowanie Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza w Polsce późnego średniowiecza i wczesnej nowożytności /144
1.4.1. Kwestia odautorskich egzemplarzy Katalogu /145
1.4.2. Po 1476/1480 r.: kontynuacja biogramu Jakuba z Sienna /147

1.4.3. Czas wręczenia Długoszowego Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jakubowi Sienieńskiemu /162
1.4.4. Pierwsza połowa XVI w.: działalność biskupa krakowskiego Piotra Tomickiego /168
1.4.5. Rękopisy BOss. 619/I i BN BOZ 5 na tle działalności kulturalnej Piotra Tomickiego /170
1.4.6. Katalog na przełomie XVI i XVII w. – w środowisku cysterskim? Rękopis BN BOZ 106 /177
1.4.7. Katalog w XVII w. Rękopisy BCzart. 3659 I i RA Skoklost. E 8819  /190
1.5. Podsumowanie: mechanizm transmisji i społeczne funkcjonowanie Katalogu /192

ROZDZIAŁ 2. Forma i treść Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza /198
2.1. Czas, miejsce i okoliczności powstania Katalogu /199
2.2. Forma i kompozycja listu dedykacyjnego do Katalogu /202
2.3. Kompozycja i sposób wykładu w Katalogu /210
2.4. Stosunek Katalogu do Roczników Długosza  /219
2.5. Tytułowy Katalog a inne katalogi dostojnicze Długosza /229
2.6. Źródła Katalogu /237
2.7. Inspiracje gatunkowe Katalogu i jego stosunek do gesta episcoporum /277
2.8. Tryb pracy nad Katalogiem  /286
2.9. Cel opracowania Katalogu  /293
2.10. Podsumowanie /298

ROZDZIAŁ 3. Pamięć historyczna Jana Długosza w świetle jego Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich /303
3.1. Pamięć historyczna Długosza jako „człowieka Kościoła”  /304
3.1.1. Typy informacji biograficznych uwzględnionych w Katalogu /304
3.1.2. Wzór i antywzór arcybiskupa gnieźnieńskiego  /306
3.1.3. Początki Kościoła polskiego i gnieźnieńskiego  /309
3.1.4. Sukcesja na gnieźnieńskim tronie metropolitalnym /312
3.1.5. Arcybiskupi gnieźnieńscy a papieże /323
3.1.6. Arcybiskupi gnieźnieńscy a władcy świeccy /324
3.1.7. Arcybiskupi gnieźnieńscy a miejscowa kapituła katedralna /326
3.2. Pamięć historyczna Długosza jako kanonika krakowskiej kapituły katedralnej  /327
3.2.1. Stosunek Długosza do Gniezna i Krakowa /328
3.2.2. Pragnienia i postulaty Długosza wyrażone w Katalogu a realia polityczne /352
3.2.3. Katalog a pamięć historyczna i tożsamość Długosza /360
3.3. Podsumowanie /365

Zakończenie /368

ANEKS I. Ilustracje /381
ANEKS II. Typy informacji podanych w Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza  /397
ANEKS III. Sposób opracowania danych do aneksu IV, prezentującego treści z Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza obecne w Rocznikach tego autora (do 1406 r.) /400
ANEKS IV. Treści z Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza obecne w Rocznikach tego autora (do 1406 r.) /402
ANEKS V. Zbieżności stylistyczne między Katalogiem arcybiskupów gnieźnieńskich a Rocznikami Jana Długosza /412
ANEKS VI. Dokumenty i akcje prawne w Katalogu arcybiskupów gnieźnieńskich Jana Długosza /427

Bibliografia /459
Spis skrótów i siglów /500
Spis tabel i rycin /503
Summary /504
Indeks nazw osobowych i miejscowych /508
Indeks cytowanych rękopisów. /527